Πόσο συμβάλει το στρίψιμο και ο αριθμός των στριμμένων ινών-κλώνων ενός νήματος στην τελική όψη του πλεκτού σας.

Όσες πλέκετε με βελόνες  και με μάλλινα νήματα , έχετε ποτέ σκεφτεί το πόσο συμβάλει το στρίψιμο ή/και ο αριθμός στριμμένων ινών (κλώνων) στην τελική όψη του πλεκτού σας;  Καλό είναι λοιπόν την επόμενη φορά που θα επισκεφθείτε  ένα κατάστημα νημάτων, εκτός από το χρώμα και το «βάρος» (πάχος) του νήματος που θα επιλέξετε, να παρατηρήσετε τον τρόπο κατά τον οποίο είναι στριμμένες οι ίνες και το πόσες ίνες  περιέχει.

Στα τόσα χρόνια που πλέκω, σε κάποια από τα πλεγμένα με βελόνες πλεκτά μου, οι καλοί πόντοι δεν είχαν την εμφάνιση που ήθελα, δηλαδή δεν έμοιαζαν με «\/» όπου και τα δύο τμήματα του  \ /(αριστερό και δεξί) να ήταν όμοια, και δεν μπορούσα να καταλάβω τι έκανα λάθος.  Μετά από χρόνια κατάλαβα ότι αυτό οφειλόταν στον τρόπο που ήταν στριμμένα τα νήματα, καθώς και ότι ο αριθμός των στριμμένων ινών έπαιζε σημαντικό ρόλο στην τελική εμφάνιση του πλεκτού, ανάλογα με την πλέξη που είχα επιλέξει.

Ο  αριθμός των στριμμένων ινών καθώς και η περιστροφή αυτών για την παραγωγή του τελικού νήματος παίζει μεγάλο ρόλο στην τελική όψη που θα έχει το πλεκτό σας, διότι είναι υπαίτιος για την υφή, την αντοχή, το πραγματικό βάρος, και στο κατά πόσο είναι ευδιάκριτοι οι πόντοι.   Μπορείτε να αλλάξετε την όψη του πλεκτού σας αλλάζοντας μόνο των αριθμό των στριμμένων νημάτων στο νήμα που πρόκειται να χρησιμοποιήσετε.

Τι σημαίνει  περιστροφή Ζ ή περιστροφή S

Για την  παραγωγή ενός μάλλινου νήματος, απαιτούνται πολλά στάδια.  Η αρχική ύλη που είναι το μαλλί  αφού περάσει από πολλά στάδια επεξεργασίας και έχει μετατραπεί πλέον σε μαλακές μακριές  ίνες,  αυτές περιστρέφονται από την κλωστική μηχανή  ώστε να αποκτήσουν συστροφή και να δημιουργηθεί μία πολύ λεπτή ίνα ο λεγόμενος  κλώνος.  Οι ίνες μπορεί να περιστραφούν δεξιόστροφα  ( περιστροφή Ζ  ή στην αγγλική γλώσσα Z-twist, όπου η γωνία της συστροφής / είναι στην ίδια κατεύθυνση με τη μέση του Z) ή αριστερόστροφα (περιστροφή S  ή στην αγγλική γλώσσα S-twist όπου η γωνία της συστροφής \ είναι στην ίδια κατεύθυνση με τη μέση του S ), όπως απεικονίζεται στην παρακάτω εικόνα.   Κατά την περιστροφή «κολλάει» η μία ίνα με την άλλη και με αυτόν τον τρόπο παραμένουν στριμμένες αποτρέποντας τις στο να επανέλθουν στην πρότερη  μορφή ή να ξεφτίσουν.

Κατόπιν αυτές οι μεμονωμένες στριμμένες  ίνες εάν έχουν περιστροφή S  περιστρέφονται  πάλι η μία γύρω από την άλλη ώστε να παραχθεί το τελικό νήμα με περιστροφή Z, ενώ εάν έχουν περιστροφή Ζ  περιστρέφονται  πάλι η μία γύρω από την άλλη ώστε να παραχθεί το τελικό νήμα με περιστροφή S.  Όλη αυτή η συστροφή προς την αντίθετη κατεύθυνση, γίνεται για να συγκρατηθούν οι ίνες-κλώνοι αναμεταξύ τους, να «αγκαλιάσουν» σφικτά η μία την άλλη, και να παραμείνουν καλά στριμμένες ώστε  να δημιουργηθεί ένα «ισορροπημένο»  νήμα. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, ένα «ισορροπημένο» νήμα, όταν πλεχτεί, δίνει μία πλεκτή επιφάνεια όπου οι καλοί πόντοι έχουν και τα δύο σκέλη του «\/» ίδια.  Ένα «μη ισορροπημένο» νήμα δεν δίνει αυτό το αποτέλεσμα.   Τα μονόκλωνα νήματα  μπορεί πιο εύκολα να ξεφτίσουν επειδή δεν έχουν αυτό το διπλό στρίψιμο, και θεωρούνται «μη ισορροπημένα» νήματα, και δίνουν μία πλεκτή επιφάνεια όπου οι καλοί πόντοι δεν έχουν και τα δύο σκέλη του «\/» ίδια.  Τα περισσότερα  από τα νήματα που χρησιμοποιούμε για πλέξιμο είναι «ισορροπημένα» νήματα  αποτελούμενα από δύο ή περισσότερους κλώνους.

Τρόποι στριμμένων νημάτων
Υπάρχουν πέντε τρόποι στριψίματος των μάλλινων ινών-κλώνων : Ο μονός, ο απλός, ο στριφτός σαν καλώδιο ο πολυκλωνικός και ο κρεπ. Όλοι αυτοί οι τρόποι μπορεί να προκαλέσουν κάποιες αξιοσημείωτες διαφορές στο πως εμφανίζονται οι πόντοι σε μία πλεκτή επιφάνεια, και τούτο διότι, ανάλογα με τον τρόπο στριψίματος των ινών ενός νήματος, οι πόντοι αποχτούν μία συγκεκριμένη όψη. Αυτό παρατηρείται ιδιαίτερα στην πλέξη ζέρσεϋ καλή, όπου βλέπουμε και τις δύο πλευρές του \/ που σχηματίζει κάθε καλός πόντος στην καλή πλευρά του πλεκτού.

Πράσινο : μονόκλωνο, Κίτρινο : τετράκλωνο
Μονός τρόπος : Μη ισορροπημένα νήματα – στην αγγλική γλώσσα singles
Μερικές φορές ένα νήμα αποτελείται από μία μεγάλη ενιαία ίνα, όπου κατά το κλώσιμο πολλές ίνες περιστρέφονται για να δημιουργήσουν μία και μοναδική στριμμένη ίνα. Εάν ξετυλίξετε ένα τέτοιο νήμα είναι εύκολο να δείτε όλες τις χαλαρές ίνες. Η μόνη συστροφή του νήματος είναι συνήθως στην κατεύθυνση «Ζ». Επειδή ακριβώς έχει περιστραφεί μόνο σε μία κατεύθυνση, θεωρείται ότι είναι «μη ισορροπημένο» νήμα. Ένα μονόκλωνο νήμα είναι πιο επιρρεπές στις φθορές απ ότι τα πολύκλωνα. Σε περίπτωση που κάπου πιαστεί μπορεί να τραβηχτεί κάποια ίνα, κομπιάζει πιο εύκολα κατά την τριβή, και όλα αυτά τα κομπάκια εμφανίζονται πάνω στην πλεκτή επιφάνεια. Επίσης κατά το πλέξιμο μπορεί να χαλαρώνει το στρίψιμο του και να σας δυσκολέψει στο να περνάτε την βελόνα μέσα από όλο τον πόντο. Εάν προσπαθήσετε να το ξεστρίψετε αυτό ξεστρίβει με ευκολία.

Όταν πλέκεται, φαίνεται ότι η αριστερή πλευρά κάθε καλού πόντου είναι διπλάσια από τη δεξιά πλευρά και έχει κλίση σε διαφορετική γωνία. Η δεξιά πλευρά του καλού πόντου φαίνεται να σχηματίζει μία συνεχή κατακόρυφη στήλη. Και τούτο γίνεται διότι απλά το νήμα κατά το πλέξιμο έτσι θέλει να σταθεί. Άρα οι πλεκτοί καλοί πόντοι που δημιουργούνται από αυτά τα νήματα μοιάζουν περισσότερο με συνεχόμενα \|, αντί για \/, και τούτο γιατί υπάρχει ανισορροπία στο στρίψιμο, και όχι γιατί οφείλεται σε αυτόν που το πλέκει ή/και στον τρόπο που πλέκει. Παρατηρήστε προσεκτικά την εικόνα με το πολύχρωμο πλεκτό.

Δεν είναι λάθος να πλέκετε με ένα «μη ισορροπημένο» νήμα εφ ‘όσον ξέρετε τι όψη θα έχουν οι καλοί σας πόντοι. Μπορεί όμως να αλλάξει την επιλογή σας για το τι πλεκτό θέλετε να πλέξετε ή για το σχέδιο που θα έχει η πλεκτή επιφάνεια.
Απλός τρόπος : Ισορροπημένα νήματα – στην αγγλική γλώσσα balanced yarns – plied
Όπως ήδη αναφέρθηκε παραπάνω, δύο ή περισσότεροι κλώνοι με περιστροφή Z ή S περιστρέφονται μαζί στην αντίθετη κατεύθυνση, για να δημιουργήσουν ένα ωραίο «ισορροπημένο» νήμα. Οι πλεκτοί καλοί πόντοι που δημιουργούνται από αυτά τα νήματα μοιάζουν περισσότερο με συνεχόμενα \/ . Δηλαδή, οι δύο λοξές πλευρές του κάθε καλού πόντου είναι κεκλιμένες σχεδόν στην ίδια γωνία και έχουν σχεδόν το ίδιο πλάτος. Ένα νήμα ανάλογα τον αριθμό των στριμμένων κλώνων μπορεί να είναι δίκλωνο, τρίκλωνο, τετράκλωνο κλπ.

Τρίτος τρόπος : Στριφτός με όψη καλωδίου – cable yarns
Όταν σε δύο ή και τρία ξεχωριστά απλά στριμμένα δίκλωνα νήματα με αρχικό στρίψιμο κάθε κλώνου σε κατεύθυνση Ζ και τελικό σφικτό στρίψιμο στην κατεύθυνση S, γίνει ένα ακόμη στρίψιμο στην κατεύθυνση Ζ (δηλαδή στην κατεύθυνση που οι αρχικές ίνες των δίκλωνων νημάτων είχαν συστραφεί) δημιουργείται ένα πολύ σταθερό και ανθεκτικό στην τριβή νήμα, που έχει την εμφάνιση αυτή του καλωδίου, και που το καθιστά ιδανικό για πλέξιμο πλεκτών όπως είναι οι κάλτσες. Με ένα τέτοιο νήμα οι καλοί πόντοι έχουν ίσο πλάτος και κλίση στον ίδιο βαθμό, είναι εξαιρετικά ευδιάκριτοι και γενικά λόγω αυτού του στριψίματος του νήματος η πλεκτή επιφάνεια αποκτά μία ελαφρά υφή, λόγω του ότι το ίδιο το νήμα δεν είναι λείο.

Τέταρτος τρόπος : Πολυκλωνικά ή στην αγγλική γλώσσα Multi-strand Yarns
Τα τελευταία 10 χρόνια συναντάμε αυτά τα νήματα όλο και πιο συχνά. Συνήθως παράγονται από την συστροφή 8 πολύ λεπτών δίκλωνων απλών νημάτων με κατεύθυνση S, είναι μαλακά και αρκετά ελαστικά. Όταν πλέκονται αυτά τα νήματα, οι πλεκτοί καλοί πόντοι που δημιουργούνται μοιάζουν περισσότερο με συνεχόμενα |/ αντί για \/. Δηλαδή, η δεξιά πλευρά κάθε πόντου είναι σχεδόν διπλάσια από την αριστερή πλευρά, έχει κλίση σε διαφορετική γωνία, και φαίνεται ότι οι αριστερές πλευρές των πόντων σχηματίζουν σχεδόν μία συνεχή κάθετη στήλη.

Πέμπτος τρόπος: Νήμα κρεπ – στην αγγλική γλώσσα crepe yarn
Ένα βασικό νήμα κρέπ είναι ένα τρίκλωνο νήμα που αποτελείται από ένα δίκλωνο και ένα μονό νήμα. Στο δίκλωνο νήμα οι δύο κλώνοι έχουν αρχικά περιστροφή Ζ και το τελικό δίκλωνο νήμα σφικτή περιστροφή S. Το μονό νήμα έχει περιστροφή S. Το τελικό νήμα έχει περιστροφή Ζ και η όψη του είναι κυματιστή, διότι το μονό νήμα συγκρατεί το δίκλωνο καθώς οι δύο κλώνοι του ξετυλίγονται μερικώς κατά το τελικό στρίψιμο.

Εγώ προσωπικά όταν επιλέγω νήμα για ένα πλεκτό που θέλω να πλέξω κοιτάξω τρία χαρακτηριστικά : σταθερότητα, πραγματικό βάρος και το κατά πόσο θα έχω «καθαρούς» ευδιάκριτους πόντους.
Τα «ισορροπημένα» νήματα είναι πιο ανθεκτικά, και λιγότερο επιρρεπή στο να «κομπιάσουν».
Ο αριθμός των στριμμένων ινών ενός νήματος μπορεί να συμβάλει στο πραγματικό βάρος ενός πλεκτού. Θέλετε για παράδειγμα ένα ελαφρύ πουλόβερ; Μην κοιτάτε ένα πολύκλωνο νήμα. Βέβαια, υπάρχει μια εξαίρεση σε αυτό, διότι μπορεί ένα πολύκλωνο νήμα να είναι ελαφρύτερο από ένα «μη ισορροπημένο» νήμα του ίδιου «βάρους» – πάχους. Και τούτο, διότι υπάρχει αέρας μεταξύ αυτών των ινών, ενώ το άλλο αποτελείται από μία και μοναδική πιο συμπαγή ίνα. Τέλος, ανάλογα τον αριθμό των στριμμένων ινών ενός νήματος, οι πόντοι στο πλεκτό μας μπορεί να είναι από ευδιάκριτοι έως λιγότερο ευδιάκριτοι και ανάλογα με την πλέξη να αναδεικνύεται η πλέξη ή όχι.

Για παράδειγμα το μονόκλωνο νήμα δίνει σχετικά ευδιάκριτους πόντους, δεν είναι τόσο σταθερό, μπορεί να κομπιάσει εάν δεν είναι τόσο καλά στριμμένο, και δεν είναι τόσο κατάλληλο για πλέξεις με κοτσίδες διότι δεν προσθέτει όγκο με αποτέλεσμα να δείχνουν σχεδόν επίπεδες. Είναι κατάλληλο για δαντελωτές πλέξεις, και για την πλέξη ζέρσεϋ καλή αρκεί το τέντωμα του νήματος σας να μην διαφέρει αρκετά όταν πλέκετε τον πόντο καλή από όταν πλέκετε τον πόντο ανάποδη, διότι αυτό διακρίνεται στην πλεκτή επιφάνεια. Επίσης δεν είναι τα καταλληλότερα για πολύχρωμες πλέξεις όπως είναι για παράδειγμα το ζακάρ, διότι τα χρώματα φαίνεται ότι ρέουν μεταξύ τους, εκτός εάν θέλουμε να έχουμε αυτό το οπτικό εφέ. Το μεγάλο του πλεονέκτημα είναι ότι το τελικό πλεκτό είναι απαλό στην υφή και οι πόντοι παραμένουν στην θέση τους όταν αυτό σιδερωθεί.

Το δίκλωνο νήμα είναι το καταλληλότερο νήμα για δαντέλες, διότι οι πλέξεις είναι εξαιρετικά ευδιάκριτες. Στην πλέξη ζέρσεϋ καλή, οι πόντοι είναι ευδιάκριτοι και η πλεκτή επιφάνεια έχει μία ελαφρά υφή. Δεν είναι τόσο κατάλληλο για πλέξεις με κοτσίδες διότι και πάλι αυτές δεν έχουν ιδιαίτερο όγκο. Σε πολύχρωμες πλέξεις όπως το ζακάρ η μετάβαση από το ένα χρώμα στο άλλο έχει ένα μαλακό οπτικό εφέ.

Το τρίκλωνο νήμα είναι το καταλληλότερο νήμα για πλέξη ζέρσεϋ καλή, οι πόντοι είναι εξαιρετικά ευδιάκριτοι, οι πλευρές των «\/» είναι ίσες και η πλεκτή επιφάνεια είναι επίπεδη. Επίσης είναι το καταλληλότερο νήμα για πλέξεις με κοτσίδες διότι αυτές έχουν όγκο και προβάλουν ωραία στην πλεκτή επιφάνεια. Δεν είναι το καταλληλότερο νήμα για δαντέλες, διότι δεν φαίνονται ξεκάθαρα οι διακοσμητικές τρύπες των ζετέ ενώ διαγράφονται έντονα οι μειώσεις. Επίσης είναι κατάλληλο για πολύχρωμες πλέξεις όπως το ζακάρ ή το κολάζ (intarsia), μια και η μετάβαση από το ένα χρώμα στο άλλο είναι πολύ ξεκάθαρη.

Άρα, το να γνωρίζουμε το πόσο συμβάλει το στρίψιμο και ο αριθμός των στριμμένων ινών ενός νήματος στην τελική όψη του πλεκτού καθώς και το ποιά νήματα είναι καταλληλότε

ρα για ένα πλεκτό που θέλουμε να πλέξουμε είναι πολύ σημαντικό. Είναι εντυπωσιακό ότι για αυτά τα χαρακτηριστικά ενός νήματος που οι περισσότεροι που πλέκουν με βελόνες δεν γνωρίζουν ή εύκολα παραβλέπουν, μπορεί να έχει τέτοιο αντίκτυπο στο τελικό αποτέλεσμα.

Την επόμενη φορά λοιπόν που θα ξεφυλλίσετε ένα περιοδικό για πλέξιμο, δείτε τι νήματα προτείνονται στα σχέδια και προσπαθήσετε να τα αντικαταστήσετε με νήματα ίδιων χαρακτηριστικών, ή/και σύνθεσης διότι διαφορετικά σε στρίψιμο νήματα συμπεριφέρονται και διαφορετικά στην όψη των πλεκτών πόντων. Αποδεχτείτε τα χαρακτηριστικά κάθε τύπου νήματος σύμφωνα με το στρίψιμο των ινών και τον αριθμό των στριμμένων νημάτων και επιλέξτε το πιο κατάλληλο νήμα για το επόμενό σας πλεκτό, ώστε να έχετε το επιθυμητό αποτέλεσμα στην τελική όψη του πλεκτού σας.
Μαρία Γ. Ντάβου
Συγγραφέας βιβλίων τεχνικής πλεξίματος (Βελόνες-Βελονάκι) & Διδασκαλία
mardavou@gmail.com Φωτογραφίες νημάτων & πλεκτών: Κατάστημα Μαλλιά Σακαλάκ

Σχετικές δημοσιεύσεις

Αφήστε ένα σχόλιο