Το μεγάλο δίλλημα: Με τι νήμα να πλέξω το πλεκτό μου; Από φυσικές ή συνθετικές ίνες;

Γιά εσάς που πλέκετε τα τελευταία χρόνια, το ταξίδι στον θαυμαστό κόσμο του πλεξίματος, έχει συνήθως ξεκινήσει αγοράζοντας ένα ζευγάρι βελόνες ή βελονάκι και ένα κουβάρι από ένα είδος νήματος που ονομάζεται ακρυλικό. Δεν υπάρχει τίποτα κακό με αυτή σας την αρχή, αλλά καθώς προχωράτε και εξελίσσεστε , καλό είναι να γνωρίζετε τι χαρακτηριστικά έχει κάθε τύπος νήματος, (ακριβώς όπως σας ενδιαφέρει να γνωρίζετε τα τρόφιμα που αγοράζετε από πού προέρχονται ή πως έχουν παραχθεί), ώστε να επιλέγετε πιο προσεκτικά τα νήματα σας, όταν μάλιστα αυτό που θα πλέξετε είναι ένα πλεκτό που θα το φορέσετε. Οι μαθήτριες μου γνωρίζουν καλά πόσο επιμένω γι αυτό! Ο κυριότερος λόγος είναι, ότι για να ολοκληρώσετε ένα πλεκτό απαιτείται να αφιερώσετε πολλές ώρες, οπότε είναι πολύ σημαντικό να επιλέξετε προσεκτικά τον τύπο του νήματος που θα περάσει μέσα από τα δάκτυλα σας εκατοστό, εκατοστό, για να μετατραπεί σε κάτι που θα αγαπάτε και θα φοράτε για χρόνια.

Είναι γεγονός, ότι με τόσες πολλές επιλογές διαφορετικών νημάτων, όσον αφορά την σύνθεση, συχνά αντιμετωπίζετε το δίλλημα ποιόν τύπο νήματος θα επιλέξετε γι αυτό που πρόκειται να πλέξετε. Και τούτο, διότι δεν είναι όλες οι ίνες και τα νήματα που δημιουργούνται από αυτές ίδια, και υπάρχει μια μεγάλη αντιπαράθεση μεταξύ των ανθρώπων που πλέκουν για το ποιό νήμα είναι το καλύτερο: το νήμα από φυσικές ή συνθετικές ίνες; Εάν μάλιστα ανήκετε στην γενιά που έχει μεγαλώσει με το πολυπροπυλένιο, το ακρυλικό “fleece” και τις συνθετικές ίνες “thermals”, είναι φυσικό να μην γνωρίζετε ή/και να αδιαφορείτε για τα οφέλη που θα έχετε από την χρήση των φυσικών ινών.
Εγώ προσωπικά, λατρεύω να πλέκω με νήματα από φυσικές ίνες, για όλα αυτά τα πλεονεκτήματα που γνωρίζω ότι έχουν έναντι των νημάτων από συνθετικές ίνες. Μάλιστα, πριν αρκετά χρόνια αισθανόμουνα ότι ήταν μια πολυτέλεια το να πλέκω με μάλλινο νήμα από μερινός ή από αλπακά, αλλά τώρα πια, αισθάνομαι ότι είναι το καλύτερο κομμάτι της διαδικασίας του πλεξίματος. Δεν υπάρχει τίποτα πιο όμορφο από την αίσθηση που νιώθω καθώς πλέκω, όταν αυτό το νήμα γλιστράει απαλά ανάμεσα από τα δάχτυλά μου.


Τύποι Νήματος
Α. Νήματα από φυσικές ίνες
Τα νήματα από φυσικές ίνες, είναι απλά φυσικά, και παράγονται είτε από ζωικές είτε από φυτικές ίνες. Καθένα ένα από αυτά έχει τη δική του μοναδική αίσθηση και εφαρμογή, και μόνο το γεγονός ότι είναι φυσικά, είναι ότι καλύτερο για εσάς και το περιβάλλον.
Νήματα από ζωικές ίνες

Το πιο συνηθισμένο και αναγνωρίσιμο νήμα από ζωικές ίνες προέρχεται από το μαλλί του προβάτου. Τώρα όμως μπορείτε να βρείτε στην αγορά, υπέροχα μάλλινα νήματα από αλπακά, ανγκορά, κασμίρ, μερινός, μοχέρ, μετάξι ακόμη και από γιάκ, και τα οποία είναι διαθέσιμα σε μεγάλη ποικιλία τόσο πάχους, όσο και χρωμάτων ή και ακόμα μάλλινα νήματα που περιέχουν στην σύνθεση τους παραπάνω από έναν τύπο ζωικής ίνας όπως για παράδειγμα γιάκ με μετάξι (φωτογραφία κάτω δεξιά) ή να περιέχουν και ζωική και φυτική ίνα. Μπορεί το μάλλινο νήμα να σας φέρνει στην μνήμη τα μάλλινα πουλοβεράκια που σας έπλεκε η γιαγιά σας, και τη πιθανή δυσφορία που σας προκαλούσε η επαφή τους με το δέρμα σας, μιά και είχανε τραχιά υφή. Ωστόσο, τώρα πλέον έχουν γίνει μεγάλες βελτιώσεις στην επεξεργασία των μάλλινων ινών, και η πλειοψηφία των νημάτων είναι απαλά, κατάλληλα ακόμα και για το ευαίσθητο δέρμα του μωρού. Όταν πλεχτούν το πλεκτό σας έχει μία ιδιαίτερη υφή και όψη.

Το μάλλινο νήμα είναι εξαιρετικό ως μονωτήρας έναντι της θερμότητας και του κρύου. Οι μάλλινες ίνες επειδή μπορούν και αναπνέουν, τις καθιστά ως τον καλύτερο ρυθμιστή της θερμοκρασίας, με αποτέλεσμα να μην ιδρώνετε εύκολα, και σε περίπτωση που ιδρώσετε μπορούν και απομακρύνουν την εφίδρωση απελευθερώνοντάς την στον αέρα. Ακόμα και εάν βραχούν, εξακολουθούν να σας ζεσταίνουν. Οι μάλλινες ίνες έχουν φυσικές «πτυχές» – μικροσκοπικά μικρά κύματα κατά μήκος της ίνας, τα οποία παγιδεύουν τον αέρα, παρόμοια με τον τρόπο που ο αέρας παγιδεύεται ανάμεσα στα παράθυρα με διπλά τζάμια. Ως εκ τούτου, μια κουβέρτα από μάλλινο νήμα σας προσφέρει ξηρή και όμορφη ζεστασιά. Ένα από τα πιο μοναδικά χαρακτηριστικά του είναι ότι είναι επιβραδυντικό στην φωτιά, και σβήνει εύκολα από μόνο του. Επίσης είναι ελαστικό, οπότε εάν τώρα αρχίζετε να μαθαίνετε να πλέκετε, επανέρχεται εύκολα στην αρχική μου μορφή εάν χρειαστεί να ξηλώσετε και οι φυσικές του «πτυχές» δεν επιτρέπουν εύκολα να ξηλωθεί κάποιος πόντος που μπορεί να σας έχει φύγει χωρίς να τον αντιληφθείτε από την βελόνα. Το ότι είναι ελαστικό επιτρέπει στο πλεκτό σας να επανέρχεται πάλι στο αρχικό του σχήμα και να μην ξεχειλώνει, καθώς το φοράτε ή το βγάζετε. Τέλος, είναι αντιβακτηριδιακό. Αυτά και μόνο τα χαρακτηριστικά το κάνει να είναι μία εξαιρετική επιλογή εάν πρόκειται να πλέξετε πουλόβερ, ζακέτα, κασκόλ, καπέλο, γάντια και πολλά άλλα!

Όσον, όσον αφορά τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις, οι μάλλινες ίνες των προβάτων, των αλπακά και όλων των υπόλοιπων ζώων μπορούν μετά από κάθε κούρεμα να αναπληρώνονται με το πέρασμα του χρόνου, καθιστώντας τες έναν ανανεώσιμο πόρο και είναι 100% βιοδιασπώμενες.
Το μάλλινο νήμα έχει και κάποια αρνητικά! Αν δεν είναι επισημασμένο ως “superwash”, δεν μπορείτε να πλύνετε το πλεκτό σας στο πλυντήριο. Εάν έχετε αλλεργία στην λανολίνη που περιέχει, μπορεί να σας προκαλέσει αλλεργία. Τέλος, τα μάλλινα νήματα τείνουν να είναι ακριβότερα σε σύγκριση με άλλους τύπους νημάτων, οπότε η τιμή τους μπορεί να είναι απαγορευτική για εσάς.
Νήματα από φυτικές ίνες

Το πιο συνηθισμένο νήμα από φυτικές ίνες είναι το νήμα από βαμβάκι. Άλλα νήματα από φυτικές ίνες είναι νήματα από μπαμπού, λινό, κάνναβη και σόγια. Πολλά από αυτά μπορούν να χρησιμοποιηθούν από άτομα που είναι αλλεργικά στο μάλλινο νήμα. Ακόμα συχνά βρίσκουμε φυτικά νήματα που περιέχουν στην σύνθεση τους παραπάνω από έναν τύπο φυτικής ίνας ή και να περιέχουν στην σύνθεση τους και ζωικές ίνες όπως για παράδειγμα βαμβάκι και μαλλί.

Τα νήματα από κάνναβη και λινό είναι πολύ ανθεκτικά και τα καθιστούν ιδανικά για να πλέξετε τα πάντα, από πουλόβερ μέχρι χαλιά. Επίσης, τα τελευταία χρόνια, τα φιλικά προς το περιβάλλον νήματα από μπαμπού και βαμβάκι έχουν γίνει ιδιαίτερα αναγνωρίσιμα για τη βιωσιμότητά τους, και έχουν αρχίσει να παίρνουν μια αυξανόμενη θέση στη βιομηχανία των νημάτων. Τέλος, οι φυτικές ίνες είναι πλήρως ανανεώσιμες καθώς αυξάνονται συνεχώς, και φιλικές προς το περιβάλλον.
Β. Νήματα από συνθετικές ίνες
Τα συνθετικά νήματα είναι κατασκευασμένα από τον άνθρωπο. Το πιο συνηθισμένο από αυτά είναι το ακρυλικό που κατασκευάζεται από πολυακρυλονιτρίλιο (γνωστό και ως πλαστικό). Πιο συγκεκριμένα το ακρυλικό νήμα κατασκευάζεται από τεχνητές ίνες πολυμερών ενώσεων που δημιουργούνται από προϊόντα του πετρελαίου. Τα πρώτα ακρυλικά νήματα αναπτύχθηκαν στη δεκαετία του 1940 από την εταιρία Dupont . Αυτές οι πολυμερείς ενώσεις μετά από διάφορες επεξεργασίες παράγουν μακριά κορδόνια που κατόπιν μετατρέπονται σε μικρά ελεγχόμενα μήκη που μοιάζουν με την μάλλινη ίνα και τελικά “περιστρέφονται” στο νήμα που γνωρίζετε. Η επιτυχία των συνθετικών νημάτων οφείλεται κυρίως στο κόστος τους, μιά και οι χρησιμοποιούμενες συνθετικές ίνες παράγονται μαζικά από πετροχημικά, χωρίς να υπάρχει ιδιαίτερη μέριμνα για το περιβάλλον, τους εργαζόμενους ή τους καταναλωτές. Οι τοξικές ουσίες αφθονούν σε όλη τη διαδικασία παραγωγής τους, για να μπορέσει να παραχθεί μια τεράστια ποικιλία συνθετικών νημάτων, που έχει ως αποτέλεσμα ο καταναλωτής να τα βρίσκει σε πολύ προσιτές τιμές αφού η ποιότητα είναι φθηνή.

Σήμερα, τα κυριότερα συνθετικά που χρησιμοποιούνται στα νήματα είναι το ακρυλικό, ο πολυεστέρας, τα πολυαμίδια και το νάιλον, για την κατασκευή των οποίων χρησιμοποιούνται πολλές τοξικές χημικές ουσίες. Τα τελευταία χρόνια, μπορείτε να βρείτε και νήματα με συνθετικά όπως μικροΐνες, modacrylic, modal, payette, rayon, sinflex, soysilk, spandex ή tencel.
Συχνά, οι συνθετικές ίνες συνδυάζονται με φυσικές ίνες για να προσθέσουν περισσότερη ανθεκτικότητα, να βελτιώσουν την υφή, να προσθέσουν ασυνήθιστα χρώματα ή οπτικά εφέ, να δώσουν την δυνατότητα πλυσίματος στο πλυντήριο, να μειώσουν την δέσμευση της θερμότητας ή να μειώσουν το βάρος του ενδύματος, ή / και να μειώσουν το κόστος του νήματος. Τα νήματα που συνδυάζουν συνθετικές και φυσικές ίνες κληρονομούν τις ιδιότητες του κάθε τύπου νήματος, σύμφωνα με την αναλογική σύνθεση του καθενός. Αυτά τα νήματα θα ήταν αδύνατο να κατασκευαστούν μόνο από φυσικές ίνες.

Πραγματικά δεν υπάρχουν πολλά επιχειρήματα που αποδεικνύουν ότι τα συνθετικά νήματα είναι ανώτερα από τα φυσικά. Απλά, τα ακρυλικά νήματα τα βρίσκετε σχεδόν παντού, σε πολλά φωτεινά χρώματα, διότι η ακρυλική ίνα είναι εύκολη στη βαφή σε όλα τους τόνους φωτεινών χρωμάτων, και είναι συχνά πιο εύκολο να βρείτε την επιθυμητή απόχρωση σε ακρυλικό νήμα απ’ ότι σε μάλλινο νήμα. Τα περισσότερα είναι μαλακά, ανθεκτικά και εύκολα όσον αφορά το πλύσιμό και το σιδέρωμά τους (αρκεί να μην χρησιμοποιήσετε πολύ ζεστό νερό ή ατμό), και κυρίως οικονομικά. Επειδή είναι ελαφριά, είναι μια καλή επιλογή εάν πρόκειται να πλέξετε μεγάλα πλεκτά, όπως είναι για παράδειγμα οι κουβέρτες. Τα ακρυλικά νήματα είναι επίσης μια εναλλακτική λύση για εκείνους που είναι αλλεργικοί στο μαλλί, μιά και είναι υποαλλεργικά.
Το βασικότερο μειονέκτημα είναι ότι δεν είναι φυσικά, καθ’ ότι η παραγωγή τους βασίζεται στο αργό πετρέλαιο. Επίσης, είναι εύφλεκτα και καλό είναι να μην τα χρησιμοποιείτε για συγκεκριμένα πλεκτά. Οι συνθετικές ίνες δεν αναπνέουν με αποτέλεσμα να ιδρώσετε εύκολα, εάν αισθανθείτε ότι ζεσταίνεστε. Δεν είναι βιοδιασπώμενες, με αποτέλεσμα κάποιες τοξικές ενώσεις να απελευθερώνονται στο έδαφος, και όταν πλένονται να απελευθερώνονται μικρά πλαστικά σωματίδια, που έχει ως αποτέλεσμα να μολύνουν το νερό και κατ’ επέκταση την θάλασσα. Τέλος, έχουν την τάση να ξεχειλώνουν , και να δημιουργούνται κατά την τριβή «κομπάκια» στην πλεκτή επιφάνεια.
Ποιόν τύπο νήματος είναι καλύτερα να επιλέξετε;
Με την πάροδο του χρόνου, αρκετοί άνθρωποι που πλέκουν καταλήγουν και επιλέγουν διαφορετικό τύπο νήματος, ανάλογα με το πλεκτό που θέλουν να πλέξουν. Υπάρχουν όμως άνθρωποι που χρησιμοποιούν αποκλειστικά συνθετικά ακρυλικά νήματα και άλλοι που δεν θέλουν καν να ακούσουν για αυτά, πόσο μάλλον να πλέξουν με αυτά!
Εάν ανατρέξετε στο διαδίκτυο θα διαπιστώσετε ότι παγκόσμια υπάρχει μία συνεχή αυξητική τάση απομάκρυνσης από τα συνθετικά νήματα. Αυτό είναι πράγματι εντυπωσιακό , και αποτελεί ήδη ένα τεράστιο βήμα στον σύγχρονο συνθετικό κόσμο μας, μιά και οι καθημερινές επιλογές κάθε ανθρώπου επηρεάζουν άμεσα το περιβάλλον μας. Εάν λοιπόν έχετε συνηθίσει να πλέκετε με συνθετικά, το να αρχίσετε να επιλέγετε και νήματα που περιέχουν και τις δύο ίνες (συνθετικές και φυσικές), ή ακόμα καλύτερα, μόνο φυσικές ίνες είναι ένας πολύ καλός τρόπος, για να συμβάλετε και εσείς στην μείωση του αντίκτυπού σας στον πλανήτη μας! Μην φοβάστε να δοκιμάσετε ένα διαφορετικό τύπο νήματος από αυτόν που έχετε συνηθίσει να επιλέγετε, εάν έχετε την οικονομική δυνατότητα να επιλέξετε νήματα μόνο από φυσικές ίνες. Μπορεί να εκπλαγείτε πόσο ευχάριστα θα αισθανθείτε με το να πλέκετε και να περιβάλετε τον εαυτό σας με αγνές και φυσικές ίνες, και με το πόσο όμορφο θα δείχνει το πλεκτό σας καθώς το πλέκετε, πόσο μάλλον όταν το δείτε και τελειωμένο, καθ’ ότι δεν υπάρχει αμφιβολία για τη φυσική ομορφιά και την μοναδική υφή των ινών.

Συνήθως το κόστος των νημάτων από φυσικές ίνες είναι πιο υψηλό. Εάν όμως κάνετε μερικές μαθηματικές πράξεις, θα συνειδητοποιήσετε ότι το πλέξιμο είναι ένα πολύ οικονομικό χόμπυ – τέχνη δημιουργικής έκφρασης. Αν διαιρέσετε το κόστος μίας «κούκλας» νήματος από φυσικές ίνες με τις ώρες που χρειάζεστε για να την πλέξετε, το κόστος βγαίνει μεταξύ 50 λεπτά έως 4 ευρώ ανά ώρα. Ποια άλλη μορφή δημιουργικής έκφρασης είναι τόσο οικονομική;
Από ιστορικής πλευράς, όταν πλέκετε με φυσικά νήματα, όχι μόνο δημιουργείτε ένα πλεκτό, αλλά έχετε την αίσθηση ότι συμμετέχετε στις ιστορικές παραδόσεις, δεκάδων ετών. Το να πλέκετε με φυσικά νήματα, κατά κάποιο τρόπο, συνδέεστε με τις προηγούμενες από εσάς γενιές, οι οποίες εξαρτιόντουσαν στις φυσικές ίνες για την δημιουργία των ρούχων που θα φορούσαν για να ζεσταθούν. Για πάρα πολλά χρόνια, το να γνώριζε κάποιος να πλέκει πλεκτά για την οικογένεια του ήταν μια βασική δεξιότητα και το πλέξιμο δεν θεωρείτο χόμπι , όπως θεωρείται σήμερα. Αν το σκεφτείτε, κάθε ίνα από μαλλί, ή βαμβάκι έχει μια ιστορία που μας συνδέει με την ανθρώπινη ιστορία!

Ενώ ακόμα δεν είναι γνωστές όλες οι επιπτώσεις που έχουν οι συνθετικές ίνες στη ζωή μας, είναι γνωστό ότι η μείωση ή καλύτερα η εξάλειψή τους και η αλλαγή τους σε φυσικές ίνες έχει τεράστιο θετικό αντίκτυπο στην υγεία μας. Οι ειδικοί βάσει συνεχών ερευνών όλο και πιο συχνά εκφράζουν τις ανησυχίες τους για τις επιπτώσεις που έχουν οι συνθετικές ίνες στην υγεία των ανθρώπων. Όσον αφορά τις φυσικές ίνες, εκτός από την περιστασιακή αλλεργία που έχουν κάποιοι άνθρωποι στην λανολίνη του μάλλινου νήματος, οι φυσικές ίνες δεν έχουν καμία κακή επίδραση στην υγεία μας.
Εάν μέχρι τώρα πλέκατε με ακρυλικά νήματα, το να αποφασίσετε να ξεκινήσετε να πλέκετε μόνο με φυσικά νήματα μπορεί να μην γίνει από την μία ημέρα στην άλλη! Υπάρχει και η πιθανότητα να μην γίνει και ποτέ! Τα συνθετικά νήματα πάντα θα έχουν ένα μερίδιο της αγοράς, όσο θα υπάρχουν άνθρωποι, που μη έχοντας την οικονομική δυνατότητα για κάτι πιο ποιοτικό, αυτά να είναι η μόνη τους επιλογή. Εξάλλου, επειδή το πλέξιμο είναι μία τέχνη δημιουργικής έκφρασης, που μας προσφέρει πολλά ψυχικά, σωματικά και συναισθηματικά οφέλη, θα πρέπει να υπάρχουν όλοι οι τύποι των νημάτων, ώστε να δίνεται η δυνατότητα ενασχόλησης με αυτό, σε όλους τους ανθρώπους από όλα τα κοινωνικά και οικονομικά στρώματα.
Από εκεί και πέρα, η επιλογή του τύπου του νήματος είναι ακριβώς αυτό, δική σας καθαρά επιλογή!

Μαρία Γ. Ντάβου
Συγγραφέας βιβλίων τεχνικής πλεξίματος (Βελόνες-Βελονάκι) & Διδασκαλία
mardavou@gmail.com

Φωτογραφίες φυσικών νημάτων: Κατάστημα Μαλλιά Σακαλάκ

Σχετικές δημοσιεύσεις

Αφήστε ένα σχόλιο