Πώς να επιλέξετε βάσει του «βάρους» το σωστό νήμα για το πλεκτό που πρόκειται να πλέξετε.

Όταν πηγαίνετε σε ένα κατάστημα για να αγοράσετε νήμα για ένα πλεκτό που θέλετε να πλέξετε, γνωρίζετε καλά ότι η επιλογή του δεν είναι εύκολη υπόθεση. Οι ιδιότητες ενός νήματος επηρεάζουν την τελική όψη του πλεκτού ανεξάρτητα από το εάν είστε αρχάρια ή έμπειρη πλέκτρια. Από αυτές τις ιδιότητες, το «βάρος» του νήματος έχει το μεγαλύτερο αντίκτυπο. Μετά από όλα αυτά τα χρόνια που πλέκω, έχω καταλήξει στο συμπέρασμα, ότι ο πιο γρήγορος τρόπος για να γίνετε καλύτερες και με αυτοπεποίθηση πλέκτριες, είναι να γνωρίζετε τι σημαίνει «βάρος» ενός νήματος, ώστε να επιλέξετε το σωστό νήμα. Αυτό είναι σημαντικό, ιδιαίτερα εάν τώρα αρχίζετε το μαγικό ταξίδι σας στο πλέξιμο.

Κάθε τύπος νήματος έχει ένα διαφορετικό «βάρος» και εάν πλέκετε βάσει σχεδίου, κάθε σχέδιο αναφέρεται εκτός από τον τύπο του νήματος (σύνθεση) σε ένα συγκεκριμένο «βάρος» που θα πρέπει να επιλέξετε, εάν θέλετε το πλεκτό σας, να έχει τις ίδιες διαστάσεις με το μέγεθος που έχετε επιλέξει να το πλέξετε, και παρόμοια εμφάνιση με αυτή του σχεδίου. Δεν υπάρχει τίποτα χειρότερο από την απογοήτευση που θα νιώσετε, έχοντας ξοδέψει τόσες ώρες και κόπο κάνοντας κάτι που νομίζατε ότι είναι σωστό, όταν συνειδητοποιήσετε ότι αυτό που πλέξατε είναι τελικά πιο μικρό ή πιο μεγάλο, από αυτό που πραγματικά θέλατε. Εάν μάλιστα αυτό που πλέξατε δεν ξηλώνεται και εύκολα κάνει τα πράγματα ακόμα πιο δύσκολα …. Άρα, για να επιλέξετε το νήμα, θα πρέπει εκτός της σύνθεσης, να διαβάσετε προσεκτικά την ετικέτα του νήματος, όσον αφορά το «βάρος», την πυκνότητα πλέξης του δείγματος και το συνιστώμενο μέγεθος βελόνας.

Τι σημαίνει «βάρος» νήματος

Με την λέξη – όρο «βάρος» νήματος (στην αγγλική γλώσσα weight) αναφερόμαστε στο πάχος του νήματος, και όχι στο πόσο ζυγίζει μία «κούκλα» νήμα, ούτε ακόμα και στο ίδιο το νήμα. Καθώς οι διαφορετικές ίνες έχουν διαφορετικές πυκνότητες, ένα μέτρο από ένα χνουδωτό μαλλί «βάρους» aran μπορεί να ζυγίζει λιγότερο από ένα μέτρο από βαμβακερό νήμα αν και το aran είναι το «βαρύτερο» νήμα. Άρα, κάθε τύπος νήματος έχει ένα διαφορετικό πάχος ή «βάρος», και σήμερα τα περισσότερα εργοστάσια παραγωγής νημάτων σε όλο τον κόσμο χρησιμοποιούν ένα συγκεκριμένο σύστημα ταξινόμησης των νημάτων ανάλογα με το «βάρος» (weight), το οποίο έχει καθοριστεί από τον Craft Yarn Council Association –ΗΠΑ. Αυτό το σύστημα καθιστά δυνατό για τους ανθρώπους από οπουδήποτε στον κόσμο να καταλάβουν πόσο παχύ ή λεπτό είναι ένα νήμα επειδή το σύστημα βασίζεται σε αριθμούς.


Σύμφωνα με αυτό το σύστημα τα νήματα ταξινομούνται σε επτά βασικές κατηγορίες «βάρους», με αριθμητικά σύμβολα από το 0 έως το 7, (όπου 0 = το πιο λεπτό, το λεγόμενο νήμα δαντέλας και 7 = το πιο χοντρό, το λεγόμενο πολύ χοντρό νήμα). Αυτή η ταξινόμηση «βάρους» δεν αναφέρεται στο πόσο ζυγίζει ένα νήμα, αλλά στο πάχος (διάμετρο) που έχει, και σας δίνει μία ιδέα για το τι νούμερο βελόνες θα χρησιμοποιήσετε για να το πλέξετε, το πόσο μεγάλοι ή μικροί θα είναι οι πλεγμένοι πόντοι, το πόσο χοντρό ή λεπτό θα είναι το πλεκτό κομμάτι, και για τι είδους πλεκτά μπορείτε να κάνετε με αυτό το νήμα.
Ο παρακάτω πίνακας είναι λοιπόν ταξινομημένος σύμφωνα με το «βάρος» των νημάτων και απεικονίζει ποιες είναι αυτές οι κατηγορίες «βάρους», και τι σημαίνουν. Όμως επειδή υπάρχουν ακόμα εργοστάσια που βρίσκονται στο Ηνωμένο Βασίλειο, Αυστραλία και Νέα Ζηλανδία, που ταξινομούν τα νήματα σύμφωνα με τον αριθμό των κλωσμένων και στριμμένων ινών, υπάρχει και μία στήλη η οποία αναφέρεται στον αριθμό των στριμμένων ινών ή Α.Σ.Ι. διότι μπορεί αυτόν να τον συναντήσετε να αναγράφεται στην ετικέτα ενός νήματος.


* Στον παραπάνω πίνακα αναφέρονται τα πιο συνήθη μεγέθη στις βελόνες και στο βελονάκι και οι αντίστοιχες πυκνότητες πλέξης (αριθμός πόντων και σειρών σε δείγμα 10Χ10 εκατοστά) για αυτές τις συγκεκριμένες κατηγορίες των νημάτων.
** Τα νήματα με «βάρος» 0, και 1 που προορίζονται για πλέξιμο δαντέλας, συνήθως τα πλέκουμε με μεγαλύτερες σε μέγεθος βελόνες και μεγαλύτερο σε μέγεθος βελονάκι για την δημιουργία δαντελωτών πλέξεων. Επειδή η πυκνότητα πλέξης μίας δαντελωτής πλέξης είναι τελείως διαφορετική από αυτή της πλέξης ζέρσεϋ, και δύσκολα μπορεί να καθοριστεί, ακολουθούμε πάντα την πυκνότητα πλέξης που αναφέρεται στις οδηγίες πλεξίματος του σχεδίου της δαντελωτής πλέξης.
*** Στα βελονάκια από ατσάλι το μέγεθος είναι διαφορετικό σε σχέση με τα κανονικά βελονάκια. Όσο πιο υψηλός ο αριθμός τόσο πιο μικρό σε μέγεθος είναι το βελονάκι, το οποίο είναι ακριβώς το αντίθετο για το μέγεθος στα κανονικά βελονάκια.
Εκτός από τον παραπάνω πίνακα όπου τα περισσότερα στοιχεία προέρχονται από τον Craft Yarn Council Association υπάρχει επίσης στον γνωστό για όσους πλέκουν ιστότοπο raverly, μία πολύ χρήσιμη βάση δεδομένων για το «βάρος» των νημάτων που μπορείτε να δείτε μέσω της επιλογής help page for yarn weights.
Σχέση «βάρους» νήματος και πυκνότητα πλέξης δείγματος

Το «βάρος» ενός νήματος μπορεί να σας δώσει πολλές σημαντικές πληροφορίες. Το «βάρος» σχετίζεται άμεσα με την πυκνότητα πλέξης του δείγματος (δηλαδή πόσοι πλεκτοί πόντοι και πόσες σειρές αντιστοιχούν σε μία διάσταση 10Χ10 εκ.), κάτι που σας βοηθάει στο να κάνετε εύκολα αντικατάσταση νήματος όταν δεν μπορείτε να αντέξετε οικονομικά ή να βρείτε το συγκεκριμένο νήμα που προτείνεται σε ένα σχέδιο. Επίσης το «βάρος» του νήματος είναι ένας σημαντικός παράγοντας για την τελική όψη που θα έχει το πλεκτό σας. Για παράδειγμα, εάν θέλετε να πλέξετε ένα ελαφρύ σάλι που να «πέφτει» απαλά στους ώμους σας και να διπλώνει εύκολα, δεν μπορείτε να χρησιμοποιήσετε ένα χοντρό σε πάχος νήμα.

Το «βάρος» του νήματος είναι σημαντικός παράγοντας για την επιτυχία του πλεκτού σας. Αυτό καθορίζει και την πυκνότητα πλέξης του δείγματος που προσπαθείτε να επιτύχετε, για αυτό και το δείγμα είναι πολύ σημαντικό να το πλέκετε! Οι γραπτές οδηγίες ενός πλεκτού, όσον αφορά τους αρχικούς πόντους που θα πρέπει να έχετε για να ξεκινήσετε να πλέκετε, βασίζονται αποκλειστικά στο δείγμα. (Σε επόμενό μου άρθρο θα αναφερθώ πιο λεπτομερώς στο δείγμα). Εάν χρησιμοποιήσετε το μέγεθος της βελόνας που προτείνεται στο σχέδιο και το νήμα, και το δείγμα σας έχει περισσότερους πλεκτούς πόντους στα 10 εκ φάρδος, θα πρέπει να χρησιμοποιήσετε μεγαλύτερο νούμερο βελόνας, ενώ εάν έχετε λιγότερους, θα πρέπει να χρησιμοποιήσετε μικρότερο, ενώ εάν έχετε τον ίδιο αριθμό, έχετε πετύχει την διάσταση! Υπάρχουν διάφοροι λόγοι για τους οποίους να μην μπορείτε να πετύχετε την διάσταση του δείγματος, ένας εκ των οποίων είναι το «βάρος» του νήματος που χρησιμοποιήσατε.

Είναι σημαντικό να κατανοήσετε, ότι το «βάρος» του νήματος (π.χ. δαντέλα, DK, Bulky) αντικατοπτρίζει την σχέση μεταξύ του μήκους του νήματος (σε γυάρδες ή μέτρα) που έχει μία κούκλα νήμα σε συνάρτηση με το βάρος της (π.χ. 4 oz, 50 g, κλπ.). Εάν λοιπόν θέλετε να χρησιμοποιήσετε ένα νήμα διαφορετικό από αυτό που ζητείται από το σχέδιο, το καλύτερο που έχετε να κάνετε για να μην ταλαιπωρηθείτε, είναι να διαλέξετε ένα νήμα με παρόμοιο «βάρος», δηλαδή να σας δίνει πυκνότητα πλέξης δείγματος ίδια με αυτή του δείγματος του σχεδίου . Με άλλα λόγια, προσπαθήστε να βρείτε ένα νήμα στην ίδια κατηγορία «βάρους» με αυτή του νήματος που προτείνεται στο σχέδιο, διότι εάν χρησιμοποιήσετε ένα νήμα με πολύ διαφορετικό «βάρος», ίσως χρειαστεί να κάνετε προσαρμογές στο ίδιο το πατρόν του σχεδίου, οι οποίες ανάλογα με την επανάληψη της πλέξης, μπορεί να είναι ή να μην είναι εφικτές. Για παράδειγμα, εάν σε ένα σχέδιο προτείνεται ένα χοντρό σε πάχος νήμα , ξεκινήστε την αναζήτησή σας σε αυτήν την κατηγορία «βάρους». Σε περίπτωση που δεν μπορείτε να βρείτε νήμα με την ίδια πυκνότητα πλέξης δείγματος με αυτή του δείγματος του σχεδίου, τότε δεν σημαίνει ότι αυτό το νήμα δεν είναι κατάλληλο! Συνήθως αν αλλάξετε το νούμερο στις βελόνες ή στο βελονάκι θα μπορέσετε να την πετύχετε. Σε αντίθετη περίπτωση, δοκιμάστε ανάλογα με τι πυκνότητα πλέξης έχετε πετύχει, μία άλλη κατηγορία «βάρους» νήματος.

Τι πραγματική σχέση έχει ο αριθμός των στριμμένων ινών με το «βάρος» του νήματος;

Αρκετοί άνθρωποι, που πλέκουν νομίζουν ότι ένας συγκεκριμένος αριθμός στριμμένων ινών (στην αγγλική γλώσσα ply) που δημιουργούν έναν τύπο νήματος, έχει να κάνει με το «βάρος» του νήματος. Όμως το πόσο πραγματικά αυτός αντιστοιχεί με το «βάρος» του νήματος είναι κάτι εντελώς διαφορετικό, και μπορεί να σας προκαλέσει σύγχυση. Και τούτο, επειδή ίσως να πιστεύετε ότι ένα 4-κλωνο νήμα έχει ένα μεγαλύτερο «βάρος» από ένα μονόκλωνο νήμα , το οποίο όμως δεν είναι απαραιτήτως και αλήθεια. Αυτό που καθορίζει το «βάρος» είναι η διάμετρος και ο αριθμός των πραγματικών ινών. Μπορεί να έχετε ένα πολύ λεπτό νήμα αποτελούμενο από τέσσερις ίνες και ένα πολύ χοντρό νήμα αποτελούμενο από μία ίνα!

Κατά αρχήν από την πρώτη ύλη κατασκευάζεται μία μακριά ίνα. Μετά σε αυτή προστίθενται και άλλες μακριές ίνες ώστε να δημιουργηθεί ένα νήμα με το επιθυμητό «βάρος». Με αυτό τον τρόπο, το μηχάνημα περιστροφής ή κλώσης μπορεί να δημιουργήσει ένα είδος ίνας αλλά πολλαπλά «βάρη» νήματος. Ιστορικά, αυτός ήταν ένας καλός τρόπος για να περιγράψουν το «βάρος», καθώς οι ίνες ήταν αρκετά ομοιόμορφες, λόγω του ότι οι άνθρωποι έπλεκαν με νήματα από μαλλί. Έτσι, μία ίνα είχε πάντα ένα σταθερό πάχος, οπότε ένα 2-κλωνο νήμα ήταν πολύ λεπτό, ενώ ένα 8-κλωνο νήμα ήταν πολύ πιο χοντρό.

Σήμερα όμως, ένα απλό νήμα μπορεί να είναι ένα πολύ λεπτό νήμα Νο 0 (δαντέλα) ή ένα χοντρό νήμα τύπου DK μπορεί να έχει 10 ή 20 στριμμένες ίνες! Παρ όλο που η έννοια δεν είναι πλέον τόσο ξεκάθαρη, ο αριθμός των στριμμένων ινών έχει παραμείνει και ως ένδειξη του « βάρους» ενός νήματος, ιδιαίτερα εάν παράγεται στο Ηνωμένο Βασίλειο, την Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία.

Εάν λοιπόν έχετε ένα σχέδιο που οι οδηγίες πλεξίματος αναφέρουν ένα συγκεκριμένο αριθμό στριμμένων ινών, βάσει των προτύπων που ακολουθούνται στο Ηνωμένο Βασίλειο ισχύουν οι παρακάτω κανόνες:

• Τα δίκλωνα νήματα γενικά αναφέρονται σε εξαιρετικά λεπτά νήματα
• Τα τετράκλωνα νήματα είναι ελαφριά (επίσης γνωστά ως DK ή διπλά νήματα)
• Τα νήματα Aran δεν καθορίζονται συνήθως από τις στριμμένες ίνες, αλλά αυτό σημαίνει νήματα που περιέχουν μόνο ώριμες και μακριές ίνες (πενιέ) ή μεσαίου «βάρους».

Μέσα σε κάθε κατηγορία νημάτων υπάρχουν φυσικές παραλλαγές που δημιουργούνται από τη διαδικασία νηματοποίησης. Όπως καταλαβαίνετε δεν είναι εύκολο για κάθε εταιρεία παραγωγής νημάτων να συγχρονίσει έτσι τα μηχανήματα της ώστε τα νήματα της/ κατηγορία να είναι ακριβώς του ιδίου «βάρους» με αυτά των άλλων εταιριών. Άρα το πιο πιθανό είναι να συναντήσετε αυτές τις μικρές διαφορές όταν αγοράζετε νήματα από διαφορετικές μάρκες νημάτων. Γι αυτό τον λόγο, οι φυσικές διαφορές μεταξύ των νημάτων – ιδιαίτερα μεταξύ διαφορετικών εταιριών παραγωγής – μπορεί να προκαλέσουν μεγάλες διαφορές όταν θέλετε να πλέξετε ένα πλεκτό όπως είναι ένα πουλόβερ. Αυτές οι ελαφρές διακυμάνσεις στο «βάρος» μεταξύ των νημάτων είναι και ο λόγος για τον οποίο είναι πολύ σημαντικό να πλέκετε πάντα το δείγμα σας.
Είναι σημαντικό το ότι υπάρχει μία συγκεκριμένη ταξινόμηση των νημάτων, διότι εάν γνωρίζετε για παράδειγμα ότι κάθε χονδρό νήμα πρόκειται να σας δώσει περίπου τον ίδιο αριθμό πόντων (στην περίπτωση αυτή, 12 έως 15 πόντοι στα 10 εκατοστά φάρδους για νούμερο βελόνων 6-8) και έχετε ένα σχέδιο που πλέκεται ,με χονδρό νήμα και νούμερο βελόνας 8, μπορείτε να αγοράσετε οποιονδήποτε τύπο χονδρού νήματος και να έχετε ένα παρόμοιο αποτέλεσμα, με την προϋπόθεση βέβαια , να πλέξετε πρώτα ένα δείγμα σε περίπτωση που πλέκετε ένα πλεκτό, όπου το μέγεθος είναι σημαντικό επειδή, όπως αναφέρεται πιο πάνω, δεν είναι όλα τα νήματα ενός συγκεκριμένου «βάρους» ακριβώς τα ίδια. Για παράδειγμα μία διαφορά μεταξύ 12 πόντων και 15 πόντων στα 10 είναι αρκετά μεγάλη όταν θέλετε να πλέξετε ένα πουλόβερ που να είναι ακριβώς στα μέτρα σας.

Προσδιορισμός «βάρους» νήματος

Οι περισσότεροι κατασκευαστές νημάτων βοηθούν στο να προσδιορίσετε το «βάρος» ενός συγκεκριμένου νήματος. Στα περισσότερα από τα μαζικά παραγόμενα νήματα χρησιμοποιούν το σύστημα ταξινόμησης των νημάτων και τυπώνουν στην ετικέτα τόσο τον αριθμό του συστήματος ταξινόμησης με αριθμούς, αλλά και την ονομασία που αντιστοιχεί σε αυτόν τον αριθμό (π.χ. 0-δαντέλα). Άλλοι κατασκευαστές τυπώνουν στην ετικέτα την πυκνότητα πλέξης του δείγματος (π.χ. 24 πλεκτοί πόντοι και 22 πλεγμένες σειρές για δείγμα 10Χ10 εκ) . Κατ αυτόν τον τρόπο, εάν γνωρίζετε κάποια πράγματα σχετικά με τα «βάρη» των νημάτων ή/και συμβουλευόμενοι τον πίνακα ταξινόμησης των νημάτων μπορείτε να βρείτε τι νήμα είναι π.χ. στην προκειμένη περίπτωση είναι Νο 2 λεπτό νήμα. Για την σωστή επιλογή, αναζητήστε νήματα που να αναγράφονται όσο το δυνατόν περισσότερες πληροφορίες στην ετικέτα τους!

Ας δούμε πάλι σε περίληψη τα «βάρη» των νημάτων:
«Βάρη» Νήματος


0- Δαντέλα: Το λεπτότερο νήμα που υπάρχει και το χρησιμοποιούμε για να πλέξουμε αέρινα σάλι με σχέδια δαντέλας.
1- Εξαιρετικά Λεπτό: Χρησιμοποιείται συχνά για να πλέξουμε σάλι και το «βάρος» του είναι ελάχιστα πιο χονδρό από αυτό του 0. Εάν επιθυμείτε να πλέκετε λεπτά πλεκτά αυτό είναι το κατάλληλο νήμα.
2- Λεπτό: Είναι δύο φορές πιο χονδρό απ ότι το 1, και είναι το πιο συνηθισμένο νήμα για να πλέξετε κάλτσες, σάλι, και λεπτά αξεσουάρ.
3- Ελαφρύ: Είναι λίγο πιο χονδρό από το 2 και το χρησιμοποιούμε για πλεκτά όπως πουλόβερ, και παιδικά πλεκτά.
4 Μεσαίο: Το πιο συνηθισμένο νήμα που χρησιμοποιούν οι αρχάριοι και πιθανόν το καλύτερο νήμα για να πλέξετε σχεδόν οποιοδήποτε πλεκτό. Το Aran είναι λίγο πιο χονδρό απ ότι το worsted, αλλά και τα δύο μπορείτε να τα χρησιμοποιήσετε για πολλά, διαφορετικά πλεκτά.
5. Χονδρό: Το πιο συνηθισμένο νήμα εάν θέλετε να πλέξετε κάτι που να μην σας πάρει πολύ χρόνο, όπως λαιμό ή κασκόλ. Δεν ενδείκνυται για περίπλοκα σχέδια γιατί το αποτέλεσμα είναι πολύ χοντρό.
6. Πολύ Χονδρό: Κατάλληλο για χαλιά και κουβέρτες.
7. Εξαιρετικά Χονδρό : Κατάλληλο για χαλιά, κουβέρτες και πλέξιμο με τα χέρια.


Άρα, είναι σημαντικό να γνωρίζετε τι σημαίνει «βάρος» ενός νήματος, διότι σας βοηθάει να επιλέξετε το σωστό νήμα για αυτό που πρόκειται να πλέξετε. Μάλιστα, εάν ένα σχέδιο απαιτεί ένα συγκεκριμένο νήμα, αλλά αυτό το νήμα δεν υπάρχει στην ελληνική αγορά, ή προτιμάτε μια άλλη μάρκα, μπορείτε να το αντικαταστήσετε με ένα άλλο νήμα με το ίδιο «βάρος». Μπορείτε ακόμα να αλλάξετε και την τελική όψη του πλεκτού, χρησιμοποιώντας ένα διαφορετικό «βάρος» νήματος, ώστε να ταιριάζει με το στυλ σας, αρκεί να έχετε πλέξει το δείγμα σας και βάσει αυτού να υπολογίσετε πόσους πόντους θα πρέπει να ρίξετε για να διασφαλίσετε ότι το πλεκτό σας θα έχει το επιθυμητό μέγεθος όταν το τελειώσετε.

Επίσης, το να γνωρίζετε το «βάρος» ενός νήματος σας βοηθάει να επιλέξετε το σωστό νούμερο βελόνων για να το πλέξετε. Ελπίζω ότι, μετά την ανάγνωση αυτού του άρθρου, θα μπορέσετε να επιλέξετε πιο εύκολα το σωστό νήμα για κάθε επόμενο πλεκτό σας!
Μαρία Γ. Ντάβου
Συγγραφέας βιβλίων τεχνικής πλεξίματος (Βελόνες-Βελονάκι) & Διδασκαλία
mardavou@gmail.com Φωτογραφίες νημάτων: Κατάστημα Μαλλιά Σακαλάκ

Σχετικές δημοσιεύσεις

Αφήστε ένα σχόλιο